Thứ Sáu, 19 tháng 1, 2018

BÀI HỌC CHỮ NHẤT CỦA LÊ QUÝ ĐÔN


Bài học chữ NHẤT (一) của Lê Quý Đôn
Lê Quý Đôn tính kiêu ngạo, tự nghĩ rằng mình thuộc cả thiên kinh vạn quyển, nên sau khi đỗ Trạng, ông cho treo ngoài cửa tấm bảng:
天 下 仪 一 字 來 問
"Thiên hạ nghi nhất tự lai vấn"
(Ai có một chữ nào không biết thì lại mà hỏi)
Một lần Lê Quý Đôn đến cầu siêu ở ngôi chùa làng. Nhà sư thấy ông thì mừng rỡ mà rằng:
- Quan Bảng vừa tới, may mắn sao. Bần tăng có điều muốn nhờ quan chỉ giáo. Chả là đứa tiểu đồng của bần tăng nghe người nào đó, về hỏi, nhưng bần tăng nghĩ không ra, nên đành theo lời quan Bảng dạy "Nghi nhất tự lai vấn". Câu đố thế này, xin quan chỉ cho!
上 不 可 上
下 不 可 下
止 宜 在 下
不 可 在 上
Phiên âm:
Thượng bất khả thượng
Hạ bất khả hạ
Chỉ nghi tại hạ
Bất khả tại thượng
Nghĩa là:
Trên không thể trên,
Dưới chẳng thể dưới,
Đừng nên ở dưới,
Không thể ở trên
Câu đố nghe sao thật lạ kỳ, ông suy nghĩ hồi lâu vẫn chưa giải nổi, thì chú tiểu chạy vào thưa:
- Bẩm quan lớn, ngài đã nghĩ ra chưa ạ?
- Chưa!
- Con mới nghĩ ra nghĩa thế này, quan lớn xem có đúng không? Ðó là chữ "Nhất"! (Một : 一)
-Thưa:
-Thượng bất khả thượng là trong chữ Thượng (上) thì chữ Nhất (一) không nằm trên!
Hạ bất khả hạ là trong chữ Hạ (下) thì chữ Nhất (一) không nằm dưới!
Chỉ nghi tại hạ là chữ Chỉ (止) và chữ Nghi (宜) thì chữ Nhất (一) nằm dưới!
Bất khả tại thượng là chữ Bất (不) và chữ Khả (可) thì chữ Nhất (一) nằm trên!
Bẩm quan Bảng, câu đố này không đến nỗi khó phải không, vì con cũng nghĩ ra!
Từ đó ông không dám treo cái bảng trước nhà nữa vì biết người đời đã dựa vào chữ Nhất trên tấm bảng mà nhạo mình!
Thời trẻ ông đã từng chê bai người không biết chữ Thái (太) mà đọc nhầm thành chữ Đại (大), bây giờ chính ông lại bị người trẻ tuổi chế giễu không biết đến cả chữ Nhất. Thật là quả báo! Và cũng là một bài học về tính khiêm nhường.
Xuân Đào sưu tầm.

Thứ Hai, 15 tháng 1, 2018

TIỄN ĐÔNG

TIỄN ĐÔNG
(song điệp – bát láy - hư vĩ cú)
Nắng xuân ấm áp nắng xuân sa
Rực rỡ mai đào rực rỡ hoa
Bầy cá tung tăng bầy cá lượn
Lũ chim ríu rít lũ chim ca
Mơ màng ánh mắt mơ màng quá
Mộng ước làn môi mộng ước là
Nâng chén bâng khuâng nâng chén nữa
Tiễn đông lạnh lẽo tiễn đông qua
27-12-2017
Đỗ Xuân Đào

TẾT VUI
Gió xuân nhè nhẹ gió xuân sa
Hớn hở bao người hớn hở hoa
Ong bướm hân hoan ong bướm lượn
Trẻ già náo nức trẻ già ca
Gùn ghè trai gái gùn ghè dữ 
Hăm he lớn bé hăm he là
Ly rượu mơ màng ly rượu rót
Tết vui ấm áp tết vui qua.
Hương Thềm Mây
(GM.Nguyễn Đình Diệm).
15.01.2018. 

Thứ Hai, 8 tháng 1, 2018

GIÁ LẠNH


GIÁ LẠNH!
(họa thơ Lan Rừng - phá nhịp - phá cách - cố ý lấy toàn bộ ba chữ cuối mỗi câu của bài xướng làm ba chữ đầu mỗi câu của bài họa)
Nứt nẻ môi trời rét cứng tai
Vẫn chưa thôi nước trút bên ngoài
Không ham việc người già buồn tẻ
Chẳng muốn chơi trẻ nhỏ quấy dai
Lùa cửa sổ từng cơn gió buốt
Láng sân phơi những đợt mưa dài 
Nào đâu thấy mặt trời chia lửa
Cũng bị vơi do giá lạnh hoài
4-1-2018 
Đỗ Xuân Đào
Bài xướng
GIÁ LẠNH!
( Thơ Lan Rừng)
Giá lạnh đông về nứt nẻ môi
Mưa còn rắc mãi vẫn chưa thôi
Co ro người lớn không ham việc
Cúm rúm trẻ em chẳng muốn chơi
Gió thổi từng cơn lùa cửa sổ
Nước tràn mỗi đợt láng sân phơi
Mong hoài chút nắng nào đâu thấy
Rét đậm hồn thơ cũng bị vơi./.
- 29/12/2017 –

Thứ Ba, 19 tháng 12, 2017

MỜI RƯỢU


MỜI RƯỢU
Tam xà, ngũ tửu đứng hàng đầu
Rắn ráo, hổ mang bắt tận Tầu
Toàn tính niêm phong ngâm thật kỹ
Thêm gừng lưu trữ ngấm càng sâu
Còng lưng nửa lít không cong vẹo
Mỏi gối vài li hết lượn cầu
Chữa đủ hàn phong ai có bệnh
Tới đây khoản đãi một đôi chầu
18-12-2017
Đỗ Xuân Đào

Thứ Hai, 4 tháng 12, 2017

CŨNG NGẨN NGƠ

CŨNG NGẨN NGƠ
(mỹ lục thanh)
Gửi bạn xa gần những áng thơ
Sẻ chia vạn nỗi sướng vô bờ
Mỹ thanh thử sức còn đang mộng
Ngũ độ đua đòi chửa hết mơ
Gọt rũa xuôi vần thêm óng ả
Lược tô bóng chữ khỏi lu mờ
Quý nhau nặng nghĩa giàu tâm tưởng
Tuyệt quá đôi lần cũng ngẩn ngơ
2-12-2017
Đỗ Xuân Đào

Thứ Sáu, 17 tháng 11, 2017

TRE, NỨA (thơ giải đố)



TRE, NỨA,,,
(thơ đáp - bát vận đồng âm)
Dòng giống vầu tre đúng chửa nào?
Vươn dài cho tới hết tầm cao
Búp mềm dai dẳng qua giông bão
Gốc cứng hiên ngang vững lũy rào
Ngon tuyệt, măng giang xương nấu, sáo
Ngọt thay, mầm trúc thịt om, sào
Tay trên già để đan sàng gạo
Nhành dưới non dùng buộc miệng bao
15-9-2017
Đỗ Xuân Đào

Thứ Sáu, 6 tháng 10, 2017

CÂY GÌ (thơ đố)

Các bạn blog thân mến!
Xung quanh ta có muôn ngàn cây lá khác nhau. Chúng muôn màu, muôn vẻ. có cây ra hoa màu đỏ, có cây ra hoa màu vàng, có cây ra hoa màu tím… Có cây ra quả trên ngọn, Có cây ra quả trên cành, Có cây ra quả trên thân và cũng có cây ra quả ở dưới đất
Đặc biệt có loài cây phát triển ngược đời là:
Cây non mọc lên, cứ thế vươn cao, lên hết tầm cao rồi mới đâm cành, cành đâm ra từ trên ngọn trước. Cành cũng vậy vươn ra hết độ dài mới ra nhánh, ra nhánh cũng vậy từ ngọn cành trước, nhánh ra hết cỡ mới ra lá. Cứ thứ tự như vậy xuống đến gôc là một chu kì. Năm sau cây con lại mọc lên và chu kì mới lại tiếp tục như cha ông chúng đã trải qua…
Vậy có bài thơ về loài cây thân quen mà lạ lẫm ấy như sau:
CÂY GÌ?
(thơ đố - bát vận đồng âm)
Hỏi đời ai biết loại cây nào
Một búp vươn lên kịch cỡ cao
Từ ngọn đâm cành còn lảo đảo
Xuống thân ra lá sẽ rì rào
Đàn anh nở trước xòe đầu giáo
Lớp trẻ sinh sau tỏa cuối sào
Con cháu chui lên từ địa đạo
Ken nhau dựng lũy kín dường bao!
15-9-2017
Đỗ Xuân Đào
Chúc mọi người vui vẻ!

Khách trong vòng kết nối

Người theo dõi